LUISTERBOEK 62 MIN.
GESCHREVEN EN VERTELD DOOR JOS BOURS
GECOMPONEERD DOOR ARNO DIETEREN
Huubkes Vlucht
Het is 1924. Een tragisch ongeval in het Limburgse dorpje Douvergenhout heeft schokkende gevolgen voor Huubke, een jongetje van vier. Bij een brand verliest hij zijn moeder. Zijn vader kan de situatie met zeven kinderen niet aan en pleegt zelfmoord. Huubke en zijn broers en zussen worden weggestopt in kloosters bij Duitse zusters en Duitse Franciscanerbroeders. Een van die kloosters is ‘De Kollenberg’ in Sittard. Tien jaar lang ondergaat hij daar een tiranniek bewind. Alleen een schoolmeester op de stadsschool, die viool speelt, laat hem soms zijn vreugdeloze jeugd ontvluchten. Later studeert een van zijn kinderen –toeval of niet- viool op het Conservatorium. Maar vlak voor haar afstuderen, blijken Hubs opgelopen jeugdtrauma’s bittere gevolgen te hebben voor vader en dochter.
Een verzwegen familieverhaal
Huubkes Vlucht is een luisterverhaal van één uur, dat wordt verteld met woorden en muziek. Het is gebaseerd op een aantal tragische gebeurtenissen in de familie van de schrijver en de componist. De schrijver zelf heeft de tekst ingesproken.
Achtergrond
In een interview uit 1978 blikte Hub terug op de tijd 'bij die sadistische Prusische begiene' (Duitse nonnen). Dat leverde een schat aan materiaal op voor het luisterverhaal, dat componist Arno Dieteren en schrijver Jos Bours hebben verbeeld en verklankt in Huubkes vlucht.
Jos is altijd geïnteresseerd in persoonlijke geschiedenis-verhalen, die ook iets vertellen over de maatschappij waarin ze plaatsvinden. Deze ‘kleine’ geschiedenis doet wel op een heel concrete en –mede door de muziek- aangrijpende manier verslag van een groter maatschappelijk fenomeen.
Audiofragment
In een interview vertelde Hub dat de jongens in het klooster nooit met de handen in de zakken mochten lopen. Anders volgde onherroepelijk straf. Daaruit ontstond oa dit fragment.
Beluister hier
Luister naar Huubkes Vlucht!
Wil je het volledige luisterboek ontvangen? Bestel het eenvoudig via Donorbox. Voor slechts €6 ontvang je het luisterboek binnen 24 uur per e-mail. Klik op de link of scan de QR-code om te bestellen:
Je kunt het luisterboek ook vinden op Rakuten Kobo, een platform voor ebooks en luisterboeken. Download hier en gebruik de gratis Kobo Books-app op je smartphone of tablet om naar Huubkes Vlucht te luisteren.
Heb je vragen over je bestelling? Neem contact met ons op via josbours@gmail.com

1

26.05.24
Familie Opvoering Huubkes Vlucht
Brunssum
(BESLOTEN)

2

02/06/24
Boekpresentatie Huubkes Vlucht
Het Wilde Westen (Theaterzaal)
Everard Meijsterlaan 1b 3533 CK Utrecht.

3

02/09/24
Première Huubkes Vlucht
Cultura Nova (Int. Beeldend Festival)
Begin 20:00

4

13/09/24
Opvoering Podium HAK
Buurthuis De Vlieger Mariagewanden
-nadere informatie volgt-

5

14/09/24
Opvoering ’t Höfke Grijzegrubben
Grijzegrubben 94, 6361 GN Nuth 16:00-18:00
(BESLOTEN)

6

20/09/24
Opvoering Studio Oensel Schimmert
Haagstraat 11 – 6333 EP Oensel / Schimmert
20:00 - 22:00
-nadere informatie volgt-

7

03/10/24
Opvoering HUB Kerkrade
Martin Buberplein 15, 6461 NC Kerkrade
-nadere informatie volgt-

8

06/10/24
Opvoering Clemensdomein Oud Merkelbeek
Groeneweg 2-4, 6441 LL Brunssum
-nadere informatie volgt-

Het verzwegen familieverhaal

Hub, de zoon van Lei, de oudste der zeven weeskinderen, bracht dit verhaal aan het licht. "Toen mijn vader Lei een toespraak hield ter ere van het 25-jarig priesterschap van mijn oom, barstten alle ooms en tantes plotseling in tranen uit. Ik had geen idee wat er aan de hand was. En daarna werd er met geen woord meer over gesproken. Blijkbaar was het ook niet gepast om vragen te stellen." Pas veel later ontdekte Hub dat zijn vader Lei en zijn broers en zussen iets vreselijks hadden meegemaakt in hun jeugd. Historisch onderzoeker John Muijsers, getrouwd met een dochter van een van de andere zeven weeskinderen, heeft onderzoek gedaan naar deze traumatische gebeurtenissen (‘Een familietragedie in Douvergenhout’ 2020) en heeft gezorgd voor het feitenmateriaal waarop dit verhaal is gebaseerd.

De historische feiten

De vader en moeder van Lei, Huubke, Karel en de andere broers en zussen hadden een café in Douvergenhout, een gehucht in Zuid Limburg. Daar brak in 1924 dus die brand uit. Moeder Adell was een tante van Jos’ moeder, En Lei, de oudste van de zeven wezen, trouwde later met de zus van Jos’ vader. Een waar familieverhaal dus. Maar blijkbaar was die zelfmoord zo’n groot taboe dat er daarom nooit over is gesproken. Jos’ aandacht was gewekt door dit verhaal. Welke schrijver houdt niet van doofpotten, schaamte en taboes die niet aan de oppervlakte mogen komen – en zeker als ze zich om de hoek hebben afgespeeld: Neef Hub vertelde dat iemand dit hele verhaal had uitgepluisd, zijn zwager John Muijsers. Diens bevindingen zijn ronduit schokkend. Alle jongens, met uitzondering van Lei, kwamen in het weeshuis Kollenberg in Sittard terecht, waar Duitse nonnen op geheel eigen wijze de scepter zwaaiden. Duitse kloosterordes die wezen opnamen, dat was in die tijd bepaald niet uitzonderlijk in Limburg. Aan het einde van de negentiende eeuw hadden de nodige Duitse kloostercongregaties zich gevestigd in Limburg. Ze waren In Duitsland verdreven door kanselier Bismarck, die katholieken wantrouwde. Die zouden immers eerder dansen naar het pijpen van de paus in Rome dan naar de nationale overheden. Tientallen congregaties vluchtten naar het door en door katholieke Limburg waar ze met open armen werden ontvangen. Daar gold bepaald geen strikte scheiding van kerk en staat. Die waren als een onontwarbare Gordiaanse knoop met elkaar vervlochten. De buitenlandse kloosterordes kwamen in Limburg dus in een warm bad terecht. De katholieke elite was zeer welwillend tegenover hen, burgemeesters, kasteelheren, notarissen en pastoors, ze draafden allemaal op om hen te verwelkomen. Er werden in een mum van tijd tientallen kloosters gebouwd waar nonnen zich bezighielden met de opvang van bejaarden, ziekenzorg, bewaarscholen, lager onderwijs en weeskinderen. In Sittard werd in 1924 het Karmelietessenklooster gesticht door de uit Berlijn afkomstige Anna Maria Tauscher (later in het religieuze leven bekend als Moeder Maria Teresa). Als je in die tijd wees was, dan had je dubbel pech. Niet alleen omdat je afgesneden was van ouderliefde. Maar ook omdat je overgeleverd was aan een fors aantal -blijkbaar zeer gefrustreerde- religieuze wezens. John Muijsers schrijft in zijn onderzoek: ‘In het algemeen waren weeshuizen bepaald geen 'hemel op aarde' voor de weeskinderen die hier terecht kwamen en ook het Sittards Huize St. Joseph, 'de Kollenberg', waar volgens een oud- bewoner 'Gestapo zusters' de scepter zwaaiden, maakte hierop geen uitzondering. Het blijft onbegrijpelijk dat zelfs in de tijd dat de stichteres van de Karmelietessen van het Goddelijk Hart van Jezus, die zelf zo vroom de liefde predikte, hier persoonlijk verbleef, zo'n onbarmhartig regime voor de kinderen kon ontstaan.' In Sittard wist iedereen dat het erm kenjer waren, daar in de Kollenberg. Drie zonen van het gezin van Martin en Adell kwamen dus terecht in dit Sittardse klooster. De jongste, Huubke, was nog geen vier jaar oud toen hij hier werd afgeleverd en hij zou er tien jaar verblijven. Jaren later vertelde hij hoe hij die tijd had ervaren.  John had namelijk een oud cassettebandje gevonden. Daarop stond een interview met twee van die weeskinderen, Karel en Hub, afgenomen ergens in 1978. In het interview doen zij een boekje open over hoe ze als weerloze weeskinderen werden geterroriseerd door 'de Prusische begiene'. Zo mochten ze niet worden betrapt met de handen in de zakken. Hub: 'Het was toen kouder dan nu, maar handschoenen hadden we niet. Maar soms konden jongens het niet meer uithouden en staken ze de handen in de zak. Als die jongens dan thuis kwamen, moesten ze de handen uit de zak halen. En dan kregen ze met een riet slaag boven op hun handen dat het bloed eruit spatte. Dat waren sadisten, sadisten waren dat! Want ze lachten dan ook nog als zo'n jongen dan moest huilen. Ze lachten!! Ze lachten erbij!!' Karel: "Die Duitse zuster zei dan: 'Bei uns zuhause da schämen sich die Kinder und die Eltern wenn die Hände in den Taschen stecken'." Maar er was een escape voor de kleine Hub. Op de Sittardse stadsschool had hij een onderwijzer, meister Blokken, die viool speelde. Ge-wél-dig vond Huubke dat. Die viool werd voor hem een heilig voorwerp, een fetisj, symbool voor alles wat niet kil, koud en harteloos was. Wat zou er zich in dat gekwelde jongenslijfje hebben afgespeeld bij het horen van die onaardse schoonheid, vanzelfsprekende zachtheid, aangenaamheid en warmte? Die andere wereld? John Muijsers Zonder wiens onderzoek dit verhaal niet had bestaan.

De artistieke verwerking

Op 25 juli 2022 schreef Jos aan onderzoeker John en neef Hub: ‘De afgelopen dagen heb ik me verdiept in wat John allemaal naar boven heeft gehaald over de tragische gebeurtenissen in Douvergenhout en de gevolgen daarvan. Het is en blijft een verbijsterend verhaal. Ik heb gelezen en nog eens gelezen en nagedacht wat ik hier in literair opzicht mee zou kunnen doen om het boven het puur anekdotische uit te tillen. De gebeurtenissen zijn veelzeggend. Die zou ik op zich literair kunnen verbeelden. Maar in feite tilt dat het geheel niet uit boven het verslag dat John al heeft gedaan van de feiten. Ik zou voor een verhaal of een roman een of twee of drie karakters moeten ontwerpen en die in hun ontwikkeling volgen: hoe verwerken die de traumatische gebeurtenissen uit hun kindertijd, wat heeft dat betekend voor hun latere levens, voor de relatie met hun vrouw en met name voor hun kinderen? Daarbij dacht ik aan jouw opmerking, Hub, toen je vader Lei een toespraak hield en opeens ooms en tantes begonnen te huilen. En dat jij tot je spijt een afstandelijke relatie had met je vader Lei, wat een echt contact in de weg stond. En dat dat best wel eens met de gebeurtenissen van destijds te maken zou kunnen hebben.’ John reageerde meteen op mijn mail. ‘Door wat jij schrijft, Jos, begint het bij mij te borrelen.....Weet je wat er is gebeurd met een van Hubs dochters, toen hij getrouwd was en kinderen had? Zij studeerde begin jaren zeventig viool op het Conservatorium. En toen is er twee weken voordat ze eindexamen deed, iets gebeurd waaruit bleek dat de opgelopen familietrauma’s niet waren verwerkt.’ Hij beschreef wat zich tussen Hub en zijn dochter had afgespeeld. Nu wist Jos hoe hij hiervan een gelaagd verhaal kon maken. En hoe dat verhaal moest beginnen: met het verleden dat onuitgenodigd aan de deur klopt. Hij schreef Huubkes Vlucht dus niet als een doorlopend verhaal dat begint bij de cafébrand en dan de tijdlijn volgt van de jaren twintig tot in de jaren zeventig, dus niet van A tot Z, maar in fragmenten, een verhaal dat van achteren naar voren wordt verteld. In stukken en brokken, compact, maar toch vol levendige details. Zoals bewustzijn werkt. Hij probeerde daarbij zo dicht mogelijk bij het waargebeurde verhaal te blijven, overigens zonder zijn fantasie tekort te doen. Maar daarmee is dit ware familieverhaal nog niet ten einde. Want… waar komt nou toch die muziek vandaan? Nou, daarvoor moeten we weer in het familie-archief duiken. Een andere zus van Jos' vader was de moeder van Arno, Arno Dieteren. Ook Arno is dus een neef van Jos. Hij is componist en samen met zijn vrouw Paulien pleitbezorger van moderne ernstige muziek. Zo richtten zij in 1979 het befaamde ensemble Contraint op dat 20 jaar lang succesrijk door het land trok met uitvoeringen van moderne muziek. Toen Arno Huubkes vlucht las, stuurde hij Jos een door hem gecomponeerde solo voor altviool op. Hij had een onmiddellijke associatie gevoeld met het verhaal. Was dat voelbaar? Zo ja, dan konden ze er misschien samen iets mee doen. Een youtubefilm? Een luisterverhaal wellicht? Jos antwoordde: ‘Wat een mooi stuk, Arno!' En wat zit er veel in aan tegenstrijdigs ondanks de lijn die stroomt en stroomt. Water. Wolken. Zweven. Het is spannend maar het schuurt ook menigmaal. De meister zou zomaar hebben kunnen inzetten met dit stuk. En dat zo het jongetje wordt opgetild en vliegt. Dit stuk vertelt een eigen muzikaal verhaal dat raakt. Niet alleen aan mijn verhaal. Maar het raakt ook puur vanuit zichzelf: de weemoed van het begin, de uitersten die steeds meer ruimte gaan nemen tot het echt pijn gaat doen. En dan het einde, waarin de muziek zich terugtrekt, een dier dat een donker hoekje opzoekt om langzaam te sterven. Ja! Laten we nu samen lekker gaan nadenken over een vorm voor ons Gesamtkunstwerk.‘ Het werd uiteindelijk dus een luisterverhaal dat Jos zelf zou gaan vertellen. Hij sprak elke week een scène van het verhaal in, stuurde die over het net naar Brunssum en Arno stuurde hem dan de muziek die hij daarbij vond passen. Dat waren vaak reeds bestaande, opgenomen fragmenten van andere composities van zijn hand en soms nieuw gecomponeerd materiaal. Het was altijd spannend om dat cadeautje uit te pakken. En het paste altijd! Ze deelden dezelfde artistieke waarden bij tekst en muziek, de neefjes voelden elkaar goed aan, deden elkaar suggesties en zo knutselden ze Huubkes Vlucht in elkaar. Opnamen Huubkes Vlucht in de geluidsstudio van Sam Huisman met Guus Ghijsen op de altviool en Paulien Dieteren op de klarinet

Makers
Jos Bours
Jos Bours is (theater)schrijver en publiceert regelmatig non-fictie en fictie, onder andere de romans De jongens van het Glaspaleis (2014), Duvelsprie (2018) en Opeens geen grenzen meer (2022).
Arno Dieteren
De componist Arno Dieteren maakt in zijn werk gebruik van het vrije atonale systeem. Met zijn composities zoekt hij de verbinding met muziektheater, geluidsstudio, proza en poëzie: een Gesamtkünstler van deze tijd. Hij schreef muziek voor de muziek-theatervoorstellingen Doodgoed, Kaspar Hauser, Wit Water en vele andere.
Misha Bours
De filmmaker Misha Bours nam het technisch initiatief voor de opname van dit luisterverhaal. Hij legde de contacten met de studio van Sam Huisman, gaf adviezen over audio-oplossingen en ondersteunde de verteller met retorische aanwijzingen. Daarnaast ontwierp en beheert hij deze website, en is hij verantwoordelijk voor de publieke verspreiding van het verhaal.

Met dank aan Sam Huisman voor de geluidsopname, Guus Ghijsen, die de altvioolsolo inspeelde, Paulien Dieteren voor de klarinetpartij, Ensemble 88, Marlies Hautvast voor haar inhoudelijke ondersteuning, Maarten Lange en Ger Driessen voor het ter beschikking stellen van het omslag, Anna Bours voor het omslagdesign.
En verder dank aan Iris Reichrat voor historische Sittardse details. Dank ook aan Bart Lendfers, Peer Boselie, Marijke Geilen, Nina Vogels, ‘Westhoek Verbeeldt’, Wil Janssen, Peter Berden, Bert Paarhuis en Thijs Postma voor het beschikking stellen van de afbeeldingen.
Opvoeringen
We brengen dit verhaal ook tot leven met een live-verteller en twee musici. Sommige uitvoeringen zijn openbaar toegankelijk, terwijl andere besloten zijn. Als je meer wilt weten over de mogelijkheden, kosten en technische details, aarzel dan niet om ons een e-mail te sturen.
Voor alle andere vragen, opmerkingen of verzoeken, kun je ook contact met ons opnemen via e-mail op josbours@gmail.com.
We kijken ernaar uit om van je te horen!
Reacties van luisteraars
John Muijsers - Ik vind het ge-wel-dig! Ik was er zelfs door ontroerd. Het verhaal en de muziek nemen je mee. Ik had een meester in de vierde klas en die speelde ook viool. Hij 'betrapte' me een keer toen hij zelf stond te spelen voor de klas en ik deed hem na in een soort roes. Mijn linkerarm was de viool en een liniaal was de strijkstok. Toen hij dat zag, glimlachte hij naar me, zijn kin nog steeds stevig op het instrument. Gek, dat zo'n herinnering nu opeens bovenkomt. Als ik voortaan door Sittard loop, zal ik altijd de meister en Huubke aan een tafeltje voor het café de Kup zien zitten....
Arno Gielkens - Dit verhaal overstijgt het puur lokale en incidentele. Dat komt door hoe het wordt verteld en hoe de muziek het verhaal op geheel eigen wijze verklankt.
Netty Roberts - Mijn moeder zat als kleuter op de school met nonnen, die was in een klooster in Geleen, als de kindjes stout waren moesten ze uren in de kelder zitten, waar de doden waren opgebaard, mijn moeder had daar een trauma aan overgehouden, en durfde zelfs als volwassene nooit naar een ziekenhuis te gaan, omdat daar vroeger ook de nonnen waren, echt triest.
Wieke Meilof - Vandaag heb ik voor de tweede keer het verhaal geluisterd. Wat een mooi verhaal, droevig en pijnlijk.  Het bijzondere is, dat tot drie keer toe hetzelfde gebeurde: op het moment dat de meester zijn viool pakt om voor de kleine Huubke te spelen, verlang ik naar een vrolijk wijsje, wil ik wanhopig dat het goed komt en beter wordt. Dat gebeurde tot drie keer toe natuurlijk niet. Maar ik zweefde met Huubke mee in zijn dagdroom, zijn verlangen naar zijn ouders, weg van zijn eenzaamheid. Daarna gebeurde ook drie keer hetzelfde: ik zat totaal in het verhaal. Geen gedachtes meer over de zwaarmoedige muziek, over hoe het vroeger was, over de meester uit Theo Thijssens boeken, over Limburg of wat dan ook. Totale overgave aan jouw prachtige taal, aan het verhaal, aan Huubkes wederwaardigheden. Bij de toespraak van de Franciscaner broeder hoopte  ik als een klein kind opnieuw dat het daar goed zou gaan voor Huubke (ik was echt even vergeten dat dat niet zo was). En dan in het nu, zo schrijvend,  weten dat het nog steeds bestaat en gebeurt. Dat maakt verdrietig.
Lies Maliepaard - Afgelopen weekend met veel genoegen Huubkes vlucht beluisterd. Wat vertel je het verhaal mooi! Ik ben geen liefhebber van, zoals dat heet, moderne klassieke muziek. Maar hier vond ik het eigenlijk wel heel goed passen. Vertelling en muziek versterkten elkaar!
Saskia van der Meulen - Prachtig! Echt ontroerend mooi, Jos. En wat heb je toch een mooie vertelstem.
Ruth van Koesveld - Indrukwekkend jullie verhaal met die mooie resonerende klanken. Het is goed dat deze schrijnende praktijken uit ons verleden aan het licht gebracht worden. Ik speelde het luisterverhaal af via mijn boxen. Jouw stem Jos klonk mooi, alsof je hier in de kamer stond. Het was zeer ontroerend en ook onvoorstelbaar. Ik moest af en toe een traantje wegpinken. En dat ..met zulke mooie woorden en zinnen, ondersteund door die prachtige muziek, maakte het nog beeldender en invoelbaarder: ‘’… maar gelukkig kan hij op de stadsschool soms de pijn ontvluchten. Daar speelt een onderwijzer speciaal voor hem af en toe viool. Op die klanken is het of Huubke zweeft, alsof hij vliegend vlucht naar een vriendelijker leven.” “Bep staat voor het open raam van haar kamer en katapulteert het woord wanhopig de nacht in. In het gelige licht klampt het woord zich vast aan de vochtig grijze lantaarnpaal die voor het huis staat. Het glijdt traag naar beneden en verliest zich in een rimpelloos plasje op de stoep ….”’ Dat het een groter maatschappelijk fenomeen betreft blijkt wel uit de documentaireserie ‘Meisjes van de Goede Herder’ die momenteel door de VPRO wordt uitgezonden. Daarin wordt ook een boekje opengedaan over de ogenschijnlijk goede bedoelingen van kloosterorden. De zorg van de zusters voor de zogenoemde ‘gevallen meisjes’. Mijn echtgenoot werd op zijn elfde naar kostschool gestuurd, ook in Limburg, omdat zijn ouders hem onhandelbaar vonden. Hij hield al als kind van klassieke muziek en mocht soms met zijn moeder mee naar een opera. Hij speelde graag piano. Op kostschool kreeg hij les van een broeder. Tijdens etentjes met vrienden heeft hij wel eens verteld dat er aan hem een concertpianist verloren is gegaan. Hij moest quatre-mains spelen met de broeder maar dat gebeurde met drie handen. Dit verhaal werd door zijn moeder niet geloofd. Hij wilde nooit meer naar de pianoles…
Tjeu Sauren - Ik heb jullie boek beluisterd. Geweldig!! Zwarte pedagogiek in de praktijk, welk een verschrikkingen en welk een levenslange aangerichte schade. Complimenten voor jullie werk. Muziek is zeer passend.
Lex van Bemmel - Huubke is een prachtig en indringend luister kunstwerk. Een nieuwe literair/muzikale vorm? Verhalen zijn misschien wel de meest geslaagde en oeroude menselijke vorm om de werkelijkheid minder chaotisch te 'maken'.
Jeanne Hinke - De tekst, geschreven door Jos vormt samen met de door Arno gecomponeerde muziek een prachtig geheel. Het beklemmende en schrijnende leven, de sporen uit de jeugd, die Huub nooit meer kwijtraakt, je hoort het in de woorden en in de muziek! Prachtig!
Dikran Kinebanian - Jos, het is precies gegaan zoals ik dacht: jouw stem heeft me een uur huiver en genot gebracht. Wat een verhaal! Ik kan het zó voor me zien.
Frans Blom - Ik heb je verhaal beluisterd. Wat een aangrijpende, bizarre en tragische geschiedenis. Hoe één mens zoveel ellende en harteloosheid kan meemaken. Ik vond het een prachtig gecomponeerd verhaal met veel gevoel voor de Huub beschreven. Het raakt in het diepst van je ziel.
Riet Toussaint - Ik heb het gisteravond beluisterd. Hoofdtelefoon op, ogen dicht en luisteren. Het verhaal en de muziek op je laten inwerken. Mooi en indrukwekkend. Het is een dieptriest verhaal! Misdadig gewoon wat jonge kinderen is aangedaan onder het mom van liefdadigheid.
Annet Egeles en Joke Rusman - We hebben met veel plezier je mooie luisterboek Huubke beluisterd. Indrukwekkend verhaal en prachtig door jou voorgelezen. En hele ondersteunende muziek erbij!
Lian Strijards - Wat een mooie vorm: een muziekverhaal als luisterboek! Zodat ik geconcentreerd en zonder enige afleiding meermaals kan luisteren naar een biografie. Het is een heftige levensgeschiedenis van een hoog sensitief kind, een reconstructie van een Limburgs leven, een ontrafeling van de harde culturele gebruiken in de vorige eeuw in de Duitse grensstreek en openbaring die nu gedeeld kan worden met lotgenoten. Het verhaal werd uit de doeken gedaan door een van de nazaten, als ik het goed begrijp. De overleden zelf zijn nu uit verteld, kunnen hun stem niet langer laten horen.
Er worden helaas heel wat “koffertjes”(zoals ik het zelf noem) met geheimen mee getorst door de geschiedenis. En eventueel mee genomen in het graf.
Verzwegen gebeurtenissen leggen een zware wissel op de toekomst, de volgende generatie. En dat zijn nu dus jij en Arno. Jullie zijn als nazaten de stem van de huidige tijd, de huidige familie.
Omwille van de toekomst van de kinderen van de 21e eeuw vragen de geheimen om een ontrafeling. En om verwerking. Om emotioneel herstel zelfs, daar waar mogelijk. De tegenstrijd schuurt inderdaad. Als ik het goed begrijp, dan zijn jullie samen opgetrokken in de totstandkoming van dit luisterboek. In optimale wisselwerking. Dat is het mooiste wat een mens bereiken kan.
Jullie luisterboek past in de hedendaagse verhalencultuur “vertel je verhaal”. Ontboezemingen uit het familieleven.
Een hachelijke onderneming. Passend op een weg die ook Arno nu lijkt te zijn ingeslagen. Het is een biografie a la Wit Water, de productie met Ben van Melick tijdens Cultura Nova. Ook over geweld en wreedheden in Limburg. De feiten zullen voor een groot deel kloppen. Daarvoor staat de historicus garant. Waarheidsvinding is immers niet onbelangrijk in een zoektocht die de bedoeling heeft louterend te werken.
En er komt daarnaast veel fantasie aan te pas. Verbeelding. Drama. Daarvoor staan jullie garant. Een en ander vraagt om de nodige prudentie, vanwege de concreet herleidbare gegevens.
Door de ondoordachte vormen van jeugdzorg in het verleden zijn helaas kinderen beschadigd. Hun onvoorwaardelijke liefde werd beschaamd en veranderde in voorwaardelijke liefde. Of erger nog: in haat, in wantrouwen, in eisen stellend geweld. De broeders bleken niet elkaars hoeders, de zusters waren niet in staat tot de broodnodige moederlijke liefde.
Waar die liefde ook in mijzelf werd bezoedeld (het leven is immers nog steeds geen rozentuin), waar ik de liefde van mijn eventuele kinderen bezoedel, waar de menselijke soort op de apenrots de ziel van de ander bezoedelt, daar ontstaat de brandhaard voor de haat.
Zelf kom ik niet uit Limburg en ken ik de onthutsend wrede verhalen over de twintigste eeuw in deze grensstreek alleen via de overlevering. Wat ik wel kan zien is de politieke stemming van dit moment. En die roept zeker vragen op over de voorgeschiedenis van de lokale samenleving. Met hetzelfde oogmerk: omwille van de toekomst van de kinderen van de 21e eeuw vragen de geheimen om een ontrafeling. Herstel van de schade.
De tegenstem verhoudt zich, omwille van de wellevendheid, hoe dan ook tot die eerste partij en het geheel resoneert als het goed is uiteindelijk in iets duurzaams en synergetisch. Het is wellicht nu tijd om te leren praten en leren luisteren naar elkaar. Om de mislukkingen en fouten leren toegeven, de imperfectie leren verdragen. Leren om nog beter de boze geesten en het kwade denken op afstand te houden. Niet alleen in Limburg, maar ook boven de grote rivieren. En zelfs in Europa.
Op naar de toekomst! Moedig voorwaarts!
Gedichtje voor Huubke - Jouw Hemel van Jacques Smeets
lieve kleine jongen waarom vlucht jij waarvoor vlucht jij voor wie vlucht jij
kom maar hier in mijn hart hier mag jij leven en volop genieten van de nieuwe wereld
laat de pijn en het verdriet verdwijnen achter de donkere coulissen van het theater
daar waar de storm raast van de geseling die jij moest doorstaan als kleine jongen
voel je nu veilig en vrolijk jij mag spelen als een kind in het zand aan de zee
zweef door het universum het leed is geleden het gekraak van brekend glas verdwenen
pak de viool vast en speel samen met de meester een vrolijk deuntje in jouw hemel
Wilt u reageren: